Ngày 08 tháng 9 năm 2008, Chính phủ đã ký, ban hành Nghị định số 100/2008/NĐ-CP, quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2009.  Theo đó, Nghị định đã quy định có 10 loại thu nhập buộc phải chịu thuế thu nhập cá nhân, trong đó có thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán, bất động sản. Nhằm tìm hiểu và nắm bắt cụ thể về các khoản thu nhập thuộc diện chịu thuế, các khoản được miễn thuế cùng cách tính thuế từ tiền lương, tiền công đối với công nhân, nhân viên, công chức, sau đây là phương pháp tự tính thuế TNCN cụ thể sau :

Để tự tính thuế, trước tiên phải tính thu nhập chịu thuế bằng tổng các khoản thu nhập trừ các khoản được miễn hoặc không bị tính thuế hàng tháng. Giả sử thu nhập chịu thuế đến 32 triệu đồng/tháng thì phải phân ra các nấc thu nhập sau để áp mức thuế  luỹ tiến khác nhau:

- Từ 1 đồng đến 5 triệu đồng: Chia cho 100 rồi nhân 5 = A

- Từ 5.000.001 đồng đến 10 triệu đồng: Chia cho 100 rồi nhân 10 = B

- Từ 10.000.0001 đồng đến 18 triệu đồng: Chia cho 100 rồi nhân 15 = C

- Từ 18.000.001 đồng đến 32 triệu đồng: Chia cho 100 rồi nhân 20 = D

Số thuế  phải nộp hàng tháng tương ứng với từng nấc thu nhập (A, B, C, D) cộng với thuế các nấc thu nhập trước (nếu có). Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân, thuế suất lũy tiến đối với tiền công, tiền lương mỗi tháng ( tham khảo bảng biểu sau đối với trường hợp không nuôi ai hoặc nuôi từ một đến hai người phụ thuộc ).

Theo bảng trên, ví dụ mức thu nhập cá nhân chịu thuế 6 triệu đồng:

Cách tự tính :*

6 triệu – 4 triệu ( mức giảm trừ quy định cho mỗi đối tượng nộp thuế) = 2 triệu x 5% = 100.000 đồng (  phải nộp nếu không trừ gia cảnh).

6 triệu – 4 triệu = 2 triệu – 1,6 triệu ( mức giảm trừ gia cảnh cho một người phụ thuộc)= 400.000 đồng x 5% = 20.000 đồng ( phải nộp đã trừ gia cảnh). 

Hoặc nếu nuôi 02 người phụ thuộc thì không nộp thuế TNCN.

Các khoản thu nhập  từ tiền lương, tiền công bị tính thuế bao gồm:

- Các khoản phụ cấp, trợ cấp ( trừ các khoản được miễn thuế).

- Tiền thù lao dưới các hình thức- Tiền nhận được từ tham gia hiệp hội kinh doanh, hội đồng quản trị, ban kiểm soát, hội đồng quản lý và các tổ chức.

- Các khoản lợi ích khác mà đối tượng nộp thuế nhận được bằng tiền hoặc không bằng tiền.

- Tiền thưởng.Thời điểm xác định thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công là thời điểm tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho đối tượng nộp thuế hoặc thời điểm đối tượng nộp thuế nhận được thu nhập.

Các khoản thu nhập  từ tiền lương, tiền công được miễn thuế  bao gồm:Là thu nhập từ tiền lương, tiền công làm việc ban đêm, làm thêm giờ được trả cao hơn so với tiền lương, tiền công tính theo ngày làm việc bình thường; lương hưu được tổ chức Bảo hiểm xã hội chi trả; thu nhập từ bồi thường hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, phi nhân thọ, tiền bồi thường tai nạn lao động, các khoản bồi thường nhà nước và các khoản bồi thường khác theo quy định của Pháp luật; thu nhập từ học bổng nhận được từ ngân sách nhà nước, từ tổ chức trong nước và ngoài nước theo chương trình hỗ trợ khuyến học của tổ chức đó.

Về nguyên tắc giảm trừ gia cảnh:Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một đối tượng nộp thuế trong năm tính thuế. Nhiều đối tượng nộp thuế có chung một người phụ thuộc thì các đối tượng nộp thuế phải tự thỏa thuận để đăng ký giảm trừ gia cảnh vào một đối tượng nộp thuế. 

Mức giảm trừ gia cảnh đối với người nộp thuế thu nhập cá nhân:Ðối với mỗi đối tượng nộp thuế là 4 triệu đồng/tháng; đối với mỗi người phụ thuộc mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng là 1,6 triệu đồng/tháng kể từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng.

Người phụ thuộc của người nộp thuế thu nhập cá nhân:

- Con đẻ, con nuôi, con ngoài giá thú dưới 18 tuổi, bị tàn tật, đang học tại đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc trường dạy  nghề, không có thu nhập hoặc có thu nhập hằng tháng dưới 500.000 đồng;

- Những người quá độ tuổi lao động, bị tàn tật, không có khả năng lao động, không có thu nhập, có thu nhập hằng tháng dưới 500.000 đồng, gồm: vợ, hoặc chồng; cha đẻ, mẹ đẻ, cha chồng, cha vợ, mẹ chồng, mẹ vợ; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại; cô ruột, dì ruột, chú ruột, cậu ruột, bác ruột, cháu ruột. ( Không giới hạn số người phụ thuộc vào một đối tượng nộp thuế nhưng phải đủ chứng minh người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh phải hợp pháp.) 

Kỳ tới: Cách tính thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân có hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoặc hành nghề độc lập đều thuộc diện phải nộp thuế TNCN thay cho thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành.                                          

Tiến Dũng